ايرج افشار

316

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )

11 - عمارت چهل‌ستون عمارت علىقاپى از طرف مغرب منتهى به يك عدّه باغهايى مىشده است كه در آنها عمارات چندى از صفويّه بوده و يكى از آن جمله باغ چهل‌ستون است كه عمارت چهل‌ستون در آن قرار دارد . ميدان نقش‌جهان در طرف مغرب شش دروازه داشته كه از پايين به بالا به قرار ذيل : 1 - دروازهء جنوب‌شرقى كه راه ميدان بوده است . محلّه‌اى كه آن را « پشت مطبخ » مىگفته‌اند . 2 - دروازهء سردر علىقاپى يعنى راه ديوانخانه . 3 - دروازهء سردر خورشيد يعنى راه اندرون و حرمخانه . 4 - دروازهء توپخانه . 5 و 6 - دروازه‌هاى بازار شرقى پشت ميدان . از اين دو دروازه يكى دروازهء بازار مسگرهاست كه در مقابل آن در كنار ميدان سقّاخانه‌اى ساخته‌اند و از اينجا بازار مسگرها شروع مىشود و اين بازار تا اول چهل ستون از شرق به غرب امتداد دارد . عرض اين بازار نسبة كم است و حاليه كه بايد تمام روابط محلهء مشرق ميدان با محلّات غربى از اين راه انجام بگيرد و درشكه و اتومبيل از آن بگذرد خيلى عبور و مرور از آن مشكل شده . به اين جهت ادارهء قشونى اصفهان اين بازار را خراب و آن را به خيابانى تبديل كرده كه دكاكين قديم با مختصر تغيير صورتى باز در دو طرف آن باقى هستند و اين خيابان جديد بعد از مختصر پيچى كه به طرف شمال مىرود به خيابان پشت چهل‌ستون متصل مىشود كه همان امتداد از مشرق به مغرب را دارد و چهل‌ستون در طرف دست چپ و مريضخانهء جديد الاحداث قشونى در ابتداى شرقى آن قرار دارد و آن را امروز خيابان سپه ناميده‌اند و يكى از خيابانهاى خوب اصفهان شده است . [ 42 ] باغ چهل‌ستون محدود است به حدود ذيل : از طرف شمال به خيابان امروزى سپه ، از طرف مغرب به عمارات هشت بهشت و باغهاى قديم صفويّه كه به خيابان چهارباغ منتهى مىشده ، از طرف جنوب به باغات و عماراتى كه وصل به عمارت علىقاپى است ، از طرف مشرق به